Anadolu’nun güneydoğusunda yeralan bölge, Güneydoğu Torosların eteğinden başlayarak Suriye sınırına kadar gider. Bölgenin batısında Akdeniz Bölgesi yer alır.
 İklim ve Bitki Örtüsü: Bölgede karasal iklim görülür. Yazlar kurak ve çok sıcak, kışlar yağışlı ve soğuktur. Maksimum yağışın kışa raslaması, Akdeniz yağış rejimine benzerliğini gösterir. Yıllık yağış miktarı 550 mm dolaylarındadır. Bölge, İç Anadolu’dan fazla yağış almasına karşın daha kuraktır. Kuraklığın daha etkili olmasında, yaz sıcaklığının fazlalığı yüzünden buharlaşmasının şiddetli olması etkilidir. Bölgede kışın ısı sıfırın altına düşer. Bunda bölgenin denize göre konumu nedeniyle nemlilik düzeyinin az olması etkendir. Yurdumuzda temmuz ayında ölçülen en yüksek sıcaklık değerleri bu bölge aittir. Yazın sıcaklığın 35°; 40°’ye kadar ulaşabilmesinde, enlem, karasallık, dinamik yüksek basınç ve Suriye çöllerinden gelen sıcak rüzgarlar etkendir.
 Yurdumuzun, bitki örtüsü yönünden en yoksul bölgesidir. Buharlaşmanın fazlalığı ve yağış azlığı nedeniyle bölgedeki bitki örtüsünü stepler oluşturur. Bölgede ormanlara, Güneydoğu Toros Dağları eteklerinde raslanmaktadır.

 Türkiye’nin doğusunda yeralan bölge üçgen biçimindedir. Bu üçgenin tabanı Türkiye’nin en doğusunda Bağımsız Devletler Topluluğu’na ve İran sınırına dayanmaktadır. Bölge batıya doğru daralarak Tahtalı Dağları’na dayanır. Kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları’na, güneyde Güneydoğu Toros Dağları’na kadar uzanır.,
 İklim ve Bitki Örtüsü: Bölgede karasal iklim görülmektedir. Karasallığa yol açan etmenler, yükseltinin fazla olması ve denize kapalılıktır. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk ve kar yağışlıdır. Ocak ayı ortalaması bütün bölgede 0°C’nin altındadır. Kış mevsiminde sıcaklıklar -30°C, -40°C’ye düşebilmektedir. Yıllık sıcaklık farkları fazladır. Kar örtüsü uzun süre yerde kalır. Bölgede ısının en düşük değerlerine ulaştığı yer Erzurum – Kars bölümüdür. Bölgede güneye gidildikçe ısı artar. Bölge, yükselti fazlalığı nedeniyle İç Anadolu’dan daha fazla yağış alır. Yağış rejimi bölümlere göre değişir. Erzurum – Kars yöresinde maksimum yağış mevsimine, Hakkari Bölümü’nde kış mevsimine, Yukarı Fırat bölümünde kış ve Yukarı Murat – Van bölümlerinde ilkbahar mevsimine raslar. Bölgenin doğal bitki örtüsü bozkırlar ve çayırlardır. Yağışın fazla olduğu yüksek yerlerde ormanlar görülür.

 Türkiye’nin ortasında yeralan bölge, alan olarak Doğu Anadolu’dan sonra ikinci büyük bölgemizdir. Bölgenin kuzeyinde kuzey Anadolu dağları, güneyde ise Orta ve Batı Toroslar  bölgenin kuzey – güney sınırlarını oluşturmaktadır.
 Bölge doğal özellikleri yönünden fazla çeşitlilik göstermez. Yerşekilleri, bitki örtüsü ve toprak tipi geniş alanlar da birbirine benzer.
 İklim ve Bitki Örtüsü: Bölgede yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı olan karasal iklim görülür. Bu durum, etrafının dağlarla çevrili olması nedeniyle, nemli hava kütlelerinin iç kısımlara girememesinin sonucudur.
 Maksimum yağış ilkbahara raslar. Yağışlar iç bölgelerden kenarlara, dağlık alanlara gidildikçe artar. En kurak mevsim yazdır. Kışın cepe yağışları, ilkbaharda ise yükselim (konveksiyonel) yağışlar görülür. Yaz kuraklığı tahıl tarımını öne çıkartırken, ilkbahar sıcaklığının yetersizliği pamuk tarımına olanak tanımaz. Yağışın fazla olduğu dağ yamaçları ormanlarda, iç kısımlar ise steplerle kaplıdır. Kuraklık tarımda nadas yönteminin yaygınlaşmasına yol açar. Türkiye’de nadas alanlarının en geniş yer kapladığı bölgedir. Yaz kuraklığının erken başlaması sebze üretimini olumsuz etkiler. Bozkır ve steplerin yaygınlığı küçükbaş hayvancılığın yaygın olmasının nedenidir. Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu’dan sonra yurdumuzun en ormanlık bölgesidir.

 Türkiye’nin güneyinde yeralan Akdeniz’den adını alan bölgemizidir. Bölge batıda Marmaris’in doğusundan başlar ve doğuda Kahramanmaraş’ın doğusunda sona erer.
 İklim ve Bitki Örtüsü: Bölgede tipik Akdeniz iklimi görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Kıyıda yıllık yağış ortalaması 1000mm3  dolaylarındadır. Kıyıdan itibaren yükseldikçe sıcaklık düşmekte, yağış miktarı artmaktadır.
 Akdeniz kıyıları yurdumuzda kış mevsiminin en ılık geçtiği bölgedir. Buna yol açan nedenler; nemlilik düzeyi, güneş ışınlarının gelme açısı ve Toros dağlarının doğrultu ve yükseltisidir. Toroslar kışın kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin kıyıya inmesini önler. Maksimum yağış kış mevsimine raslar. Balkanlardan gelen hava kütleleri Basra Körfezi’ne ulaşmak isterken, Akdeniz üzerinde farklı hava kütleleriyle karşılaşır ve Cephe yağışlarına yol açar. Bölgedeki yaz kuraklığı ise dinamik yüksek basınç alanlarının etkili olması, bölgenin alçaltıcı hava hareketlerinin etkisine girmesinin sonucudur. Yazların sıcak ve kurak geçmesi; pamuk tarımına, maki bitki örtüsünün yaygın olmasına yol açar. Kıyıdan 500 – 600 m’ye kadar makilker, onun üstünde 2500 m’ye kadar karışık yapraklı ormanlar, daha yukarıda ise dağ çayırları ve kayalıklar görülür.

 Ege Bölgesi, Türkiye’nin Ege Denizi’ne açılan tarafıdır. Kıyı boyunda, Biga Yarımadası’nın güneyinden Marmara – Datça yarımadası güneyine kadar uzanır. Üçgen biçimindeki bölgenin tabanı Ege Denizi’ne dayanır. Bölge doğru daralarak Afyonkarahisar’a kadar uzanır.
 İklim ve Bitki Örtüsü: Ege Denizi Akdeniz ikliminin etkisi altında bulunmaktadır. Dağların denize dik uzanması nedeniyle Akdeniz ikliminin yayılma alanı genişler. Dağların arasındaki vadi ve oluklar yoluyla deniz iklimi iç kısımlara kadar sokulabilmektedir. Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyı ve çevresinde kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Kıyıdan iç kesimlere gidildikçe sıcaklıklar düşer. Doğal bitki örtüsü, kıyıdan 400 m yüksekliğe kadar maki, daha yüksek ve yağışlı yerlerde ormanlar, iç kısımlarda ise stepler bulunmaktadır.
 Kıyıdan iç kısımlara doğru gidildikçe sıcaklık ortalaması düşer; iklim karasallaşır; kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve kuraktır.

 Türkiye’nin kuzeybatısında yeralan bölge, Marmara Denizi’nin iki yakasında bulunur. Kuzey’de Karadeniz, kuzeybatıda Bulgaristan ve Yunanistan; güneyde, Kazdağı ve Uludağ; batıda, Ege Denizi ve doğuda Sakarya Ovası’nın doğusuna kadar uzanır.
  İklim ve Bitki Örtüsü: Coğrafi konumu gereği bölge Akdeniz ve Karadeniz iklimi arasında geçiş iklimi özelliği gösterir.
 Trakya’da karasal iklim görülür. Trakya’daki karasallığa basınç koşulları ve yerşekilleri yol açar. Istıranca (Yıldız) dağları, Karadeniz’in nemli havasını iç kısımlara sokmaz. Basınç koşulları nedeniyle hakim rüzgâr, yönü kuzey olduğundan, Balkanlar üzerinden gelen nemli hava kütleleri nemini Balkan dağlarına bıraktığından, nemden yoksun kuru özellik taşıyarak buralara ulaşır. Balkanlardan gelen  hava kütleleri Marmara Denizi üzerinden nem alır. Bu nemi Güney Marmara kıyılarına taşır, dolayısıyla denizel iklime neden olur.
 Kocaeli platosunda, bozulmuş Karadeniz iklimi görülür. Yazlar Karadeniz iklimine göre daha sıcak, kışlar daha soğuktur. Yazlar yağışlı olmakla beraber, maksimum yağış kış mevsimine raslar. Bu bölümde yaz kuraklılığının olmaması pamuk tarımını olanaksızlaştırır.
 Güney Marmara’da kış ılıklığı zeytin alanlarının yaygınlaşmasını sağlamış, yazların sıcak ve kurak geçmesi pamuk tarımını kolaylaştırmıştır.
 Bölgede iklim çeşitliliği, bitki örtüsü ve ürün çeşitliliğine yol açmıştır. Ayrıca yağışların yeterince yeterli olması nadas uygulamasının az olmasına yol açar.
 Bol yağış alan yerler ormanlarla kaplı iken, yağış miktarının azaldığı alçak yerlerde stepler görülür. Kuzey Marmara’da ormanlar, Trakya’da stepler, Güney Marmara’da maki bitki örtüsü görülür.

 Bölge, Anadolu’nun kuzeyinde ve adını aldığı deniz boyunca uzanan bir şerit biçimindedir. Doğuda, Türkiye – Gürcistan sınırından başlar; batıda Adapazarı Ovası’nın doğusunda (Sakarya Nehri’nin doğusunda) sona erer. Bölge, doğu – batı yönünde 1000 km, kuzey güney yönünde, doğuda 100 km, orta bölümde 200, batıda ise 150 km genişliğindedir. Bölgenin güney sınırı ise Kuzey Anadolu dağlarının iç sıralarının doruk noktalarından geçer.
 İklim ve Bitki Örtüsü: Kıyılara denizel, kıyıdan uzak iç kesimlerde karasal iklim görülür. Karasal iklimin görüldüğü yerlerde yazlar sıcak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Nemlilik düzeyinin az olması nedeniyle günlük ve yıllık sıcaklık farkları fazladır. Dağların yükselti ve doğrultusu nedeniyle orta Karadeniz’de denizel iklim yayılma alanı, Doğu ve Batı Karadeniz’e oranla daha geniştir. Örneğin, Amasya ve Tokat’ın iklimi Kastamonu ve Bayburt’a oranla daha ılıktır.
 Kıyılarda, her mevsimi yağışlı, yazları serin, kışlar ılık özellik gösteren Karadeniz iklimi görülür. Bu iklim birçok yönüyle ılıman okyanus iklimini andırır. Her mevsim görülen yamaç yağışlarına basınç koşulları ve dağ doğrultusu yol açar. Deniz etkisi nedeniyle yazlar serin, kışlar ılık geçer. Yağış rejimi düzenli, maksimum yağış sonbaharda, minimum yağış ilkbaharda görülür.
 Her mevsim yağış görülmesi, yaz kuraklığı isteyen buğday, arpa, yulaf, çavdar, mercimek, pamuk gibi ürünlerin yetişmesini önlemiştir. Bölgede tahılın yerini mısır almıştır. Bol yağış; tarımda nadas yönteminin kullanılmamasına, yurdumuzun en geniş ormanlarının bu bölgede olmasına yol açmıştır.
 Kış mevsiminde kıyıda ısının sıfırın altına düşmemesi, yani kış ılıklığı; fındık, çay, turunçgil, zeytin gibi ürünlerin yetişmesini kolaylaştırmıştır. İç bölgelerde yağış azlığı; orman örtüsünün azlığına, tahıl ve şekerpancarı gibi ürünlerin öne çıkmasına yol açmıştır.
 Dağların denize bakan yamaçları, fazla yağış aldığından gür ormanlarla kaplıdır. İç kısımlarda ise bitki örtüsünü stepler oluşturur. Kıyıdan dağlara tırmandıkça ağaç türlerinde değişme gözlenir. Bu farklılaşma, yükseldikçe sıcaklığın düşmesinin sonucudur. Kıyıdan 800 m kadar yayvan yapraklı ağaçlar, 800 m’den 1500 m’ye kadar karma yapraklı ağaçlar (kayın, gürgen, …. ), 1500 m’den 2000 m’ye kadar iğne yapraklı ağaçlar (çam, köknar, ….), 2500 m’de dağ çayırları görülürken, daha yukarılarda kayalıklar başlar.

 İklim ve Bitki Örtüsü: Yurdumuz orta kuşakta, orta kuşağın güneyi olan sıcak orta kuşakta, yani subtropikal kuşakta yer alır. Türkiye ana çizgileriyle Akdeniz ikliminin yayılma alanına girer. Fakat denize göre konum ve yerşekillerinin etkisiyle üç farklı iklim bölgesi ortaya çıkar.
1-Akdeniz İklimi: Bütün  güney  ve  batı  kıyılarımızda görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Sıcaklık Akdeniz kıyılarında sıfırın altına düşmez, don olayı ender görülür. Marmara ve Batı Karadeniz kıyılarında aynı iklim görülmesine rağmen, kışın ısı sıfırın altına düşer, kar yağışı görülür. Yaz kuraklığı da Akdeniz kıyılarındaki kadar belirgin değildir.
2-Karadeniz İklimi: Bölgenin  iklimi   Karadeniz’in  etkisindedir.  Kıyıda   nem oranı fazla olduğundan yıllık sıcaklık farkları az, yağış fazladır. Yaz sıcaklığı matematiksel konumun etkisiyle Akdeniz kadar yükselmez; kışlar ise güney kıyılarımız kadar olmamakla beraber, ılık geçer. Maksimum yağış sonbahar mevsimine raslar. Yağışlar hemen hemen her mevsimde görülür. Bunu nedeni Karadeniz üzerinden gelen nemli hava kütlelerinin, dağların denize bakan yamaçlarında yükselerek soğumasıdır. Bu bölge sık ormanlarla kaplıdır. Bu özelliği ile diğer bölgelerden ayrılır. Bölge içerisinde yağış miktarı dağların yükselti ve doğrultusuna göre değişir. Doğu Karadeniz’e doğru yağış miktarı artar. Yurdumuzun en fazla yağış alan yeri Rize’dir. (2,5m3)
 3-Kara İklimi: Yurdumuzun deniz etkisine kapalı iç kısımlarda görülür. Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile İç Anadolu karasal iklim etkisindedir. Karasal iklimde yazlar kısa ve sıcak, kışlar uzun ve karlıdır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkları fazla, yağışlar genellikle azdır. Doğu Anadolu’da yükselti fazla olduğundan, yurdumuzun en soğuk, kışı en uzun, yazı en kısa bölgesidir. İç Anadolu Bölgesi’nden yüksekte olduğu için yağış miktarı bu bölgeden fazladır. En çok yağış, İç Anadolu’da ilkbahar, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde kış mevsimine raslar. İç Anadolu Bölgesi, dağlarla çevrili olduğundan diğer karasal iklim bölgelerinden daha az yağış alır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi İç Anadolu’dan daha fazla yağış aldığı halde, buharlaşma şiddetli olduğundan yurdumuzun en kurak bölgelerindendir. Güneydoğu ve iç Anadolu bölgelerinde kuralık en önemli sorunlardandır. Kuraklık nedeniyle bitki örtüsü bu bölgede steplerden oluşur.

MARMARA BÖLGESİNİN YER ŞEKİLLERİ

l – BÖLGENİN COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ
Bölge, adım aldığı Marmara denizinin çevresinde yer alır.
Trakya kesimi ile Anadolu’daki topraklarını, Marmara denizi ile, boğazlar ayırır.
Marmara Bölgesi,Türkiye’nin % 8 kadarını kaplar. Güneydoğu Anadolu’dan sonra. Türkiye’nin 2. küçük bölgesidir.Marmara Bölgesi’nin, yer şekilleri bakımından başlıca özelliği sade bir yapıya sahip olmasıdır. Bölgede dağlık alanlar fazla yer kaplamaz. Var olan dağlar da devamlı sıralar halinde değildir. Çatalca-Kocaeli Platosu, Adapazarı, Bursa ve Balıkesir ovalan bölgenin başlıca düzlükleridir.

Marmara’nın doğusunda ve güneyindeki tektonik çukurlarda ovalar, göller ve deniz parçaları yer alır.

Bölgedeki çöküntü alanlarının en  derin yerlerinde bölgenin başlıca gölleri olan Sapanca İznik, Ulubat ve Kuş gölü oluşmuştur. Sapanca ve İznik gölleri, Marmara’dan kopmuş birer körfez parçasıdır.

Kuzey Anadolu Kırık Hattı, bölgenin ortasından geçer.
Bölgedeki akarsuların çoğu  Marmara’ya dökülür. Bunların başlıcaları Simav, Gönen ve Biga çayı dır. Meriç’in bir kolu olan Ergene, kendi adını alan havzanın sularını toplar, Sakarya’nın aşağı çığırı da bölge sınırları içinde kalır.

Bir iç deniz olan Marmara, bölgenin ortasında yer alır. Fazla derin olmayan deniz de, kıta sahanlığı geniş yer tutar ve kıta sahanlığı güney kesiminde daha da genişler. Ancak, Marmara’da, küçük bir denizde rastlanmayacak ölçüde derin çukurluklar da vardır.
Eski birer akarsu vadisi olan boğazlar derin ve geniş oldukları için, en büyük gemilerin bile rahatlıkla geçebilmelerine imkân vermektedir. Bu nedenle, boğazlar, tarih boyunca önemli bir: stratejik konuma sahip olmuştur.

Boğazlarda alt ve üst olmak üzere 2 akıntı sistemi vardır.
Boğazlardaki akıntılar sayesinde Marmara denizi, balıkçılık bakımından oldukça verimli bir alan olmuştur. Yaz başlarında Karadeniz’e, son baharda Akdeniz’e göç eden balıklar, bu dönemlerde boğazları canlı bir balık avlama alanı haline getirir.
Marmara Bölgesi, iklim ve bitki örtüsü bakımından tam bir geçiş alanıdır. Şöyle ki, Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim etkilerinin üçüne de bölgenin çeşitli yerlerinde rastlanır.
Yağışın mevsimlere dağılışı bakımından Akdeniz yağış rejiminin hafiflemiş biçimi dikkati çeker, kıyılarda belli bir yüksekliğe kadar doğal bitki örtüsü makidir. Daha yükseklerde ormanlar yer alır.

Marmara Bölgesi’nde, hava akımlarını engelleyecek ve yönlendirecek yüksek dağ sıraları yoktur. Bu nedenle özellikle, Balkanlardan gelen soğuk ve sıcak hava akımları bölgeyi etkisi altına alır.

Marmara Bölgesi, küçük olmasına rağmen, Türkiye nüfusunun yaklaşık dörtte biri burada yaşar.’ Bu nedenle nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının çok üzerindedir.
Bölge, bütün bölgelerden nüfus çekmektedir. Bölge nüfusunun hızla artmasında baş etken, aldığı göçlerdir

Türkiye’de kentleşme oranı en yüksek bölgedir. Türkiye’deki kentli nüfusun 3′te biri bu bölgededir. Halkın yaklaşık % 80′i kentlerde yaşar.

İstanbul, bölge nüfusunun yarısından çoğunu barındırır. Türkiye’nin 5. büyük kenti Bursa, bölgenin önemli kentlerindendir.

Marmara Bölgesi, her yönüyle Türkiye’nin en gelişmiş bölgesidir.
Yer şekillerinin elverişli olması.
Boğazların varlığı ve
Özel konumu nedeniyle, üstün ulaşım olanaklarına sahiptir Bu durumunun sağladığı avantajla güçlü bir ekonomik yapıya kavuşmuştur.

Bölge ekonomisinin temelini sanayi ve ticaret oluşturur. Türkiye sanayi üretiminin yansından çoğunu burası gerçekleştirir.

Türkiye’de ekili-dikili alanların, oranca en fazla olduğu Marmara Bölgesi’nde, tarım yaygın olarak ve modern yöntemlerle yapılır. Tarımsal üretim, yüksek düzeydedir. Buna rağmen, diğer bölgelerden önemli ölçüde tarım ürünü alır. Bunun nedeni, bölgenin kalabalık bir nüfusa sahip olmasıdır.

Bölgedeki hayvan varlığı, daha çok et dışı hayvansal ürün elde etmeye yöneliktir. Et ihtiyacı, daha çok diğer bölgelerden getirtilen hayvanlardan giderilir.
Bölgenin yeraltı zenginlikleri içinde volfram, krom, manganez, mermer ve doğal gaz başta gelir. Linyit yatakları da yaygındır. ‘

2. BÖLGENİN BÖLÜMLERİ

A – YILDIZ DAĞLARI BÖLÜMÜ

Bu bölüm, bölgenin kuzeybatısında yer alır. Bölümün asıl engebesi, Karadeniz kıyılarına paralel uzanan Yıldız dağlarıdır. Orta yükseklikteki bu dağlık alanda, iklim nemli olduğundan ormanlar (özellikle Karadeniz’e dönük yamaçlarda) yaygındır. Bölümün yaklaşık yarısı ormanlarla kaplıdır. Burada, genel olarak kışlar sert ve kar yağışlı geçer. .

Bu bölümde başlıca ekonomik etkinlikler ormancılık ve orman ürünleri alanındadır. Hayvancılık ve mandıracılık da önem kazanmıştır.

Başlıca kentleri Kırklareli, Vize, Pınarhisar ve Saray olan bölümün başlıca sanayi ürünleri çimento, bitkisel yağ ve camdır.

B – ERGENE BÖLÜMÜ

Ergene Havzası’nı içine alan bu bölüm, hafif engebeler ve düzlüklerle kaplıdır.
Bölgede Karasal iklim, etkisini en çok burada gösterir. Bölgenin en soğuk ve en az yağış alan bölümü olduğundan bitki örtüsü bakımından da fakirdir. Büyük bir bölümü bozkırlarla kaplıdır.
Yerşekilleri ve toprak yapısının elverişli olması nedeniyle bölüm, önemli bir tarım alanıdır. Başlıca ürünleri tahıl (buğday, mısır, kuşyemi), ayçiçeği, şekerpancarı, tütün, patates ve susamdır. Yazlar sıcak geçtiği için sulanabilen alanlarda (özelikle Meriç boyunda) pirinç, pamuk, susam üretimi yapılır.

Hayvancılık, genellikle et dışı hayvan ürünleri elde etmeye yönelik olarak yapılır. Bu bakımdan yoğurt ve peynir üretiminde sadece bölgede değil, Türkiye’de başta gelir.
Osmanlı Devleti’ne bir süre başkentlik yapmış olan Edirne, bölümün en büyük kentidir.
Edirne-Istanbul çizgisinde yer alan diğer büyük yerleşmeler Babaeski, Lüleburgaz, Çorlu ve Silivri’ dir

Bölümün, diğer büyük kenti, Marmara denizi kıyısındaki Tekirdağ’ dır. Önemli bir bağcılık merkezi olan Tekirdağ, aynı zamanda Ergene Havzası’nın iskelesi durumundadır.
Türkiye’nin en eski şeker fabrikalarından olan Alpullu Şeker Fabrikası bu bölümdedir.
Çeşitli yerlerde ay çiçek yağı fabrikaları, Çerkezköy ve çevresinde dokuma fabrikaları, cam vb. imalata yönelik fabrikalar vardır.

C – GÜNEY MARMARA. BÖLÜMÜ

Bölüm, Marmara’nın güney kıyıları ile Ege Bölgesi arasındaki alanı kapsar. Bölgenin en büyük bölümüdür. Gelibolu Yarımadası ile Gökçeada ve Bozcaada da bu bölüme girer:

Bölgenin en engebeli yeri olan bu bölümün, en önemli yükseltisi Uludağ’dır. (2543 m)
Marmara’nın güney kıyıları kuzeye oranla daha fazla girintili çıkıntılıdır. Kıyıya paralel uzanan çöküntü alanlarında çukurluklar tespih taneleri gibi uzanır. Kuş Gölü ve Ulubat Gölü ile Bursa, Yenişehir ve Karacabey ovaları bu çukurluklarda yer alır.

Çanakkale Boğazı, Biga ve Gelibolu yarımadaları arasında yer alır ve büyük bir stratejik öneme sahiptir.

Bölümün başlıca akarsuyu Simav (Susurluk) Çayı’dır. Biga Yarımadası’nın başlıca akarsuları, Biga Çayı ve Karamenderes’tir.

Bölümün kıyı kesimlerinde Akdeniz iklimi ve bitki örtüsü görülür, iç kısımlarda iklim, önemli ölçüde karasallık kazanır.

Bölüm, oldukça fazla nüfuslanmıştır. Nüfus yoğunluğu bakımından Türkiye ortalamasının çok üstündedir.

Marmara Bölgesi’nin en önemli tarım alanı burasıdır. Kıyılarda zeytincilik ve bağcılık yaygındır. Özellikle Gemlik Körfezi çevresi Türkiye’nin sofralık zeytin ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılamaktadır.

Yenişehir, Bursa ve Karacabey ovalarında tahıl (buğday, arpa, mısır), ayçiçeği, şekerpancarı, sebze ve meyve üretimi ön plandadır. Bölümün önemli ürünlerinden biri olan çamfıstığı, daha çok Balıkesir çevresinde elde edilir.

Önemli gelir kaynaklarından biri de hayvancılıktır. Özellikle küçük baş hayvan (başta merinos koyunu olmak üzere) yetiştiriciliği oldukça yaygındır.

Eski önemini kaybetmekle birlikte ipek böcekçiliği eskiden beri Bursa ve çevresin¬de süregelen bir uğraştır.

Güney Marmara Bölümü’nün en önemli merkezi, aynı zamanda Türkiye’nin 5. büyük kenti olan Bursa’dır.

Bölümün öteki büyük kenti olan Balıkesir de, verimli bir ovanın merkezinde kurulmuştur.
M. Kemalpaşa, Simav (şeker sanayi), Karacabey, Bilecik, Yenişehir, Çan, Gönen ve Biga iç kesimin diğer yerleşim merkezleridir.

Kıyıdaki kentler arasında
Gıda ve seramik sanayii ve Çanakkale;
Zeytin, zeytin yağı ve sunî ipek üreticiliğiyle Gelibolu ve Gemlik; Mudanya, Erdek ve Bandırma gelir.

Sülfürik asit ve sunî gübre üretimi merkezi olan Bandırma, İstanbul-İzmir arasındaki en kısa yol üzerinde işlek bir geçiş iskelesi ve zengin ardülkesi olan bir limanıdır.
Yalova, kaplıcalarıyla tanınmış önemli bir kıyı kenti ve turizm merkezidir.
Bölümün başlıca yeraltı kaynakları linyit (Biga, Çan) bor mineralleri (Simav Havzası’nda) ve mermerdir (Marmara Adası ve Bilecik). ‘

D – ÇATALCA – KOCAELİ BÖLÜMÜ

Bu bölüm, İstanbul Boğazı’nın her iki yakasındaki yarımadalardan oluşur. Çatalca ve Kocaeli platoları ile Adapazarı Ovası, bölümdeki başlıca yer şekillerini oluşturur.

Sakarya Nehri en önemli akarsudur, İzmit körfezinin devamı iken, önünün alüvyonlarla’ tıkanması sonucu denizden kopan Sapanca gölü de bu bölümde yer alır.

İklim özellikleri yönünden tam bir geçiş özelliği gösterir.

Deniz, kara, hava ve demir yolu ulaşımı yönünden oldukça gelişmiştir. Bu konumu ülke sanayiinin büyük bu bölümünün bu bölgede toplanmasına yol açmıştır.

Îstanbul-Kocaeli bölümünün ekonomik etkinlikleri sanayi, ticaret, ulaştırma ve bankacılık başta olmak üzere hemen her alandadır.

Özellikle Adapazarı Ovası önemli bir tarımsal üretim merkezidir. Bölümün önemli tarım ürünleri patates, tütün, şekerpancarı, ay çiçeği ve mısırdır

İstanbul çevresinde ihtiyacı karşılamak için bahçe ve sera çiçekçiliği yaygındır, İzmit Körfezi çevresinde zeytinlikler, bağ ve bahçeler geniş yer tutar. Burada sebze ve meyve üretimi de yaygındır.

Türkiye’nin nüfus yoğunluğu en fazla olan yeri burasıdır. Bölümün en büyük kenti, aynı zamanda Türkiye’nin de en kalabalık ve önemli kenti olan İstanbul’dur.

Diğer önemli kentler İzmit, Adapazarı , Gölcük ve Hereke dir. Kuzey kesiminde nüfus seyrektir. Buradaki başlıca yerleşim merkezi Şile’dir.

İstanbul, uluslararası kara, demir ve deniz yollarının kavşak noktasındaki elverişli konumu nedeniyle çok eski çağlardan beri önemli. bir merkez olma özelliğini korumuştur. 1990 sayımında nüfusu 7,5 milyon civarındaydı. Buna göre Türkiye toplam nüfusunun yaklaşık % 13′ünden fazlası ile, Türkiye kentli nüfusunun % 25′i İstanbul’da toplanmıştır.

İstanbul, Türkiye’nin olduğu kadar Orta Doğunun da en önemli sanayi, ticaret, hizmet ve kültür merkezidir.

3. BÖLGENİN TÜRKÎYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ

Bölgede, tarıma elverişli toprakların fazla oluşu ve iklimin de olumlu etkisiyle tarımsal faaliyetler oldukça yoğundur.

Türkiye buğday üretiminin yaklaşık beşte biri,
Ayçiçeği ve bakla üretiminin dörtte üçü bu bölgede gerçekleştirilir.
Türkiye’nin sofralık zeytin ihtiyacının önemli bir kısmını burası karşılar.
Mısır ve fındık üretimi önemli ölçüdedir.
Meyve üretimi oldukça yaygındır.
Bölge, yumurta ve tavuk üretiminde de ilk sırada yer alır.
Bölgenin et ihtiyacı daha çok diğer bölgelerden sağlanır. Diğer bölgelerden getirilen hayvanlar buradaki mezbahalarda kesildiğinden, deri üretimi önemli ölçüdedir
Marmara Bölgesi’nin, Türkiye ekonomisindeki asıl ağırlığı sanayi, ticaret ve hizmetler alanındadır. Bu yönüyle bölge, Türkiye’de ilk sıradadır.
Bölgede elde edilen gelirin yaklaşık yarısını sanayi kesimi sağlar.
Ticaret ve ulaştırmanın bölge gelirindeki payı % 25′in üzerindedir.
Türkiye’de üretilen sanayi mallarının yarısına yakını bu bölgede gerçekleştirilir.
Türkiye millî gelirinin yaklaşık 5′te biri bu bölgenin payına düşer
Bütün  Türkiye’de sanayi sektöründe çalışan işçilerin yarısı da bu bölgededir

Ayçiçeği %72   Pirinç   %32    Zeytin %26
Buğday    %19     Yaş koza %75

Bölgenin başlıca tarım ürünlerinin, Türkiye toplam üretimindeki payı

İstanbul, bütün yurdun ticaret ve ulaştırma merkezi durumundadır, ithalat ve ihracatımızın önemli bir bölümü buradan yapılır. Bölgenin gelişmesinde İstanbul en önemli etkendir.
Bölge, kalabalık kentli nüfusuyla diğer-bölgelerin tarım ve hayvan ürünleri için önemli bir pazardır.

Bölge, yeraltı kaynaklan bakımından zengin sayılır. En önemli yeraltı zenginliği bor mineralleri dır. (Balıkesir, Bursa, Bigadiç ve Mustafa Kemalpaşa’da). Bu yatakların varlığı nedeniyle Türkiye, dünyada en zengin bor minerallerine sahip ülke durumundadır.
Başta Trakya ve Güney Marmara’da olmak üzere çeşitli yerlerde linyit yatakları vardır.
Başta, Marmara Adası olmak üzere birçok yerde mermer çıkartılır.

Ayrıca Bursa’da krom, Çanakkale’de bakır-kurşun , Balıkesir’de antimon, civa, demir, kurşun-çinko … bölgenin sözü edilmeye değer yeraltı zenginliklerindendir.

4. BÖLGENİN TÜRKİYE TURİZMİNDEKİ YERİ
Marmara Bölgesi, doğal ve tarihî değerleri bakımından büyük bir turizm potansiyeline sahiptir. Başta İstanbul olmak üzere Bursa ve Edirne gibi kentler tarihî eserleri ve doğal güzellikleri ile, yılın her bölümünde canlı birer turizm merkezidir.

İstanbul’daki çok sayıda müze, sahip olduğu eşsiz tarihî değerler nedeniyle her gün çok sayıda turist tarafından ziyaret edilmektedir.

İstanbul’da özellikle son yıllarda uluslararası düzeyde çok sayıda büyük ve son derece kaliteli oteller yapılmıştır.

Marmara kıyılarındaki kumsallarda yazlık evler,  otel, motel,  pansiyon ve kampingleri oldukça yoğundur. Uludağ, başta kış turizmi olmak üzere yılın hemen her döneminde canlı bir turizm faaliyeti içindedir.

Bölgede çok sayıda açık havada eğlenme ve dinlenme alanı ile av koruma ve üretme alanı vardır.

Bursa, Gönen ve Yalova kaplıcaları da iç turizm bakımın önemli merkezlerdir.

Doğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerine komşu olduğu gibi,Suriye ve  Irak lada sınırı vardır.

Güney doğu anadolu bölgesi, Dicle ve Orta Fırat olmak üzere iki bölüme ayrılmıştır.

Güney doğu anadolunun yüzey şekilleri oldukça sadedir bölgeyi kuzeyden bir yay gibi uzanan Güney doğu toroslar kuşatır.Türkiye nin iki önemli akarsuyu olan Dicle ve Fırat bölgeden geçer bölgenin sularını Basra körfezine boşaltır.Dicle ve Fırat bölgedeki havzalarda sulama ve enerji üretimi amacıyla planlanan Güneydoğu Anadolu projesini gerçekleştirme çalışmaları sürdürülmektedir.

İklim ve bitki örtüsü:
Güney doğu anadolu bölgesi, karasal  iklim koşulları ile Akdeniz iklim koşullarının birleşik etki alanındadır,Uzun süren yaz mevsimiçok sıcak ve kurak geçer.kış mevsimi ise yağışlı ve Doğu anadoludaki kadar olmasa bile soğuk geçer.

Doğal bitki örtüsüne step görünümü egemendir ormanlar bölge alanının onda birinden az yer tutar en yaygın ağaç türü Mazı meşesidir.

Nüfus güneydoğu anadolu  Bölgesinin sınırları içinde yaklaşık  4 366 000 kişi yaşamaktadır.Türkiye nin en büyük gelilşimlerinden olan GAP ın bölgenin coğrafi yapısının yanı sıra nüfus dağılımınıda değiştirebileceği söylenebilir.

Ekonmi:
Tarım alanlarının büyük bölümü tahıl ekimine ayrılmıştır.Buğday birinci sırayı alır Arpa ikinci,mercimek üçüncü sırayı alır. Pamuk ekimi alanlarına Şanlıurfa ,Diyarbakır ve gaziantep ve bir ölçüde Mardin illerinde raslanır tütün, ve üzüm bağları da dikkikli alanların bir kısmını kaplar Gaziantep yöresinde bağcılığın yanı sıra zeytin ve antep fıstığı yetişriciliğide gelişmiştır.

Güneydoğu  anadolu bölgesiküçük baş hayven varlığının yarıdan çoğunu koyunler oluşturur,koyun bölgenin canlı hayvan ticaretinde ilk sırayı alır.

Bölgenin en önemli yer altı zenginliği petroldür .Türkiye de petrol ilk kez   raman dağında bulunmuştur.Üretilen ham petrolun bir bölümü bölgenin en önemli sanayi kuruluşlarından Batman rafinerisinde arıtılır.Bölgenin öteki önemli yer altı zenginlikleri. Manganez ve Demir ile Mardin in Mazı dağı ilçesindeki fosfat yataklarıdır.